امّت اسلامى شد و وحدت امّت را به خطر انداخت . امّا براى حكومت فوايدى داشت ، از جمله اينكه ، متفكّران را از مسائل و مشكلات سياسى دور نگه مىداشت و آنها را به جنگ عقيدتى مشغول مىكرد ، چهار سال نخست امامت امام رضا ( ع ) همچون پدر بزرگوارش همراه با تلخى و مرارت بسيار بود و هارون چه بسا به تحريك بدخواهان قصد داشت تا امام رضا ( ع ) را نيز به شهادت برساند ، امّا به اذن حقّ نتوانست اين نقشه را عملى سازد ، هارون سه تن از پسران خود امين ، مأمون و مؤتمن را به ترتيب به وليعهدى برگزيده بود ، با اينكه مأمون را براى ادارهء امور كشور شايسته‌تر مىديد ، امّا از ميل و گرايش عباسيّان به امين آگاه بود و به همين دليل امين را به عنوان اوّلين جانشين خود معرفى نمود ، با مرگ زودرس هارون در خراسان ، آتش فتنه برافروخته شد ، از يك طرف امين به خلافت رسيد و به پيشنهاد فرماندهان عباسى خود مأمون را از ولايتعهدى خود خلع كرد و پسر خود را به عنوان جانشين خويش معرفى نمود و از سوى ديگر مأمون به تشويق فضل بن سهل و بعضى از فرماندهان خود علم مخالفت با امين را برافراشت و جنگى خونين ميان دو برادر درگرفت كه در نهايت با سياست مزوّرانه فضل بن سهل به قتل امين و به قدرت رسيدن مأمون انجاميد . اين نبرد داخلى ، اعتماد مردم را به نظام حاكم متزلزل كرد و مخالفان حكومت را به انقلاب و شورش تشويق نمود ، لذا در گوشه و كنار كشور اسلامى مردم قيام كرده و با بعضى از علويان دست بيعت دادند ، اين انقلاب فراگير شد و شعاع آن تا كوفه و واسط و بصره و حجاز و يمن امتداد يافت . نبردهاى خونينى روى داد تا سرانجام عباسيان با حيله و نيرنگ توانستند آتش اين انقلاب را فرو نشانند . انقلابهاى ديگرى در مكّه ، شام و مغرب روى داد كه نشانگر تزلزل اوضاع بود ، امّا مأمون پس از جنگهاى متعدد كه موجب كشتار صدها هزار مسلمان گرديد ، سرانجام پايه‌هاى حكومت خود را محكم نمود . ليكن بواسطهء نهضت ترجمه هنوز هم اضطراب و تشتّت فكرى بر جامعه حاكم بود . در دوران خلافت مأمون اين اضطراب فكرى به اوج خود رسيد و امام رضا ( ع ) عهده‌دار برخورد با آن گشت .